{"id":25,"date":"2020-08-07T12:23:37","date_gmt":"2020-08-07T10:23:37","guid":{"rendered":"https:\/\/repod-info.ocean.icm.edu.pl\/?page_id=25"},"modified":"2024-07-24T15:38:24","modified_gmt":"2024-07-24T13:38:24","slug":"poradnik-prawny","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/info.repod.icm.edu.pl\/?page_id=25","title":{"rendered":"Poradnik prawny"},"content":{"rendered":"\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>1. Kto mo\u017ce decydowa\u0107 o udost\u0119pnieniu danych w RepOD?<\/summary>\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>Z prawnego punktu widzenia zbi\u00f3r danych w repozytorium sk\u0142ada si\u0119 z: <\/p>\n\n\n\n<ul>\n<li>&#8211; plik\u00f3w wchodz\u0105cych w jego sk\u0142ad,<\/li>\n\n\n\n<li>&#8211; metadanych opisuj\u0105cych zbi\u00f3r (tytu\u0142, opis, itd.), oraz<\/li>\n\n\n\n<li>&#8211; zestawienia poszczeg\u00f3lnych element\u00f3w (plik\u00f3w, metadanych) w jedn\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Wszystkie te elementy mog\u0105 by\u0107 obj\u0119te ochron\u0105 prawn\u0105 na podstawie r\u00f3\u017cnych przepis\u00f3w (o prawie autorskim, o bazach danych, o ochronie prywatno\u015bci i innych), i mo\u017ce si\u0119 te\u017c zdarzy\u0107, \u017ce prawa przys\u0142uguj\u0105 r\u00f3\u017cnym osobom. Zgodnie z <a href=\"https:\/\/repod.icm.edu.pl\/terms-of-use-page.xhtml\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Regulaminem Repozytorium RepOD<\/a> wymagamy, aby osoba deponuj\u0105ca zbi\u00f3r w repozytorium czyni\u0142a to bez naruszania czyichkolwiek praw. Osoba deponuj\u0105ca powinna zatem zorientowa\u0107 si\u0119, jakie prawa chroni\u0105 dany zbi\u00f3r i komu przys\u0142uguj\u0105, i dopiero wtedy, w porozumieniu z pozosta\u0142ymi uprawnionymi osobami, mo\u017ce zbi\u00f3r udost\u0119pni\u0107 (zobacz te\u017c pkt. 10: <em>Podsumowanie praktyczne. 5 krok\u00f3w do udost\u0119pnienia danych<\/em>).<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>2. Jakiego rodzaju prawa mog\u0105 obejmowa\u0107 zbiory danych badawczych?<\/summary>\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>W zbiorach danych mamy najcz\u0119\u015bciej do czynienia z ochron\u0105 wynikaj\u0105c\u0105 z <strong>praw autorskich<\/strong> i\/lub z <strong>praw do baz danych<\/strong>, a czasem tak\u017ce z <strong>innymi prawami<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Prawa autorskie<\/strong> i prawa pokrewne chroni\u0105 dzie\u0142o (utw\u00f3r) wtedy, gdy jest ono \u201eprzejawem dzia\u0142alno\u015bci tw\u00f3rczej o indywidualnym charakterze\u201d (<em>Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych<\/em>). Tak wi\u0119c dane badawcze podlegaj\u0105 ochronie prawnoautorskiej tylko w tym zakresie, w jakim w\u0142o\u017cona w nie praca mia\u0142a tw\u00f3rczy, <strong>kreatywny<\/strong> charakter. W szczeg\u00f3lno\u015bci powinni\u015bmy wiedzie\u0107, \u017ce fakty, a tak\u017ce \u201eodkrycia, idee, procedury, metody i zasady dzia\u0142ania oraz koncepcje matematyczne\u201d nie podlegaj\u0105 ochronie prawnoautorskiej.<\/p>\n\n\n\n<p>W przypadku zbioru danych badawczych prawa autorskie:<\/p>\n\n\n\n<ol>\n<li>&#8211; chroni\u0105 <em>zawarto\u015b\u0107 plik\u00f3w<\/em> w takim zakresie, w jakim ma ona charakter indywidualnej tw\u00f3rczo\u015bci (np. wyniki pomiar\u00f3w nie, ale ju\u017c spos\u00f3b ich prezentacji czasem tak);<\/li>\n\n\n\n<li>&#8211; chroni\u0105 tw\u00f3rcze <em>metadane<\/em> (np. imi\u0119 i nazwisko autora nie, ale tw\u00f3rczy tytu\u0142 oraz opis bada\u0144 tak);<\/li>\n\n\n\n<li>&#8211; chroni\u0105 <em>zestawienie zbioru w ca\u0142o\u015b\u0107<\/em> w takim zakresie, w jakim ma ono charakter indywidualnej tw\u00f3rczo\u015bci (wyb\u00f3r lub aran\u017cacja ca\u0142ego zbioru musz\u0105 mie\u0107 charakter tw\u00f3rczy, a nie oparty o jakie\u015b powszechnie znane i u\u017cywane kryteria).<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p><strong>Prawa do baz danych (tzw. prawa sui generis)<\/strong> chroni\u0105 zbi\u00f3r wtedy, gdy wymaga\u0142 on \u201eistotnego, co do jako\u015bci lub ilo\u015bci, nak\u0142adu inwestycyjnego w celu sporz\u0105dzenia, weryfikacji lub prezentacji jego zawarto\u015bci\u201d (<em>Ustawa o ochronie baz danych<\/em>). Tak wi\u0119c istotna jest <strong>inwestycja<\/strong> w\u0142o\u017cona w dan\u0105 baz\u0119. Wa\u017cne jest to, \u017ce w rozumieniu ustawy \u201ebaza danych oznacza zbi\u00f3r danych lub jakichkolwiek innych materia\u0142\u00f3w i element\u00f3w zgromadzonych wed\u0142ug okre\u015blonej systematyki lub metody, indywidualnie dost\u0119pnych w jakikolwiek spos\u00f3b\u201d, a zatem definicja ta obejmuje nie tylko bazy danych w rozumieniu informatycznym, ale r\u00f3wnie\u017c niekt\u00f3re inne zbiory. Tak rozumiana ochrona baz danych obowi\u0105zuje w krajach UE (w tym w Polsce) i nielicznych innych krajach. <\/p>\n\n\n\n<p>W przypadku zbioru danych badawczych prawa do baz danych:<\/p>\n\n\n\n<ol>\n<li>&#8211; chroni\u0105 <em>zawarto\u015b\u0107 plik\u00f3w<\/em> tylko w takim zakresie, w jakim ma ona charakter bazy danych (np. wyniki bada\u0144 zebrane w form\u0119 tabelaryczn\u0105, o ile w ich zebranie w\u0142o\u017cono istotny nak\u0142ad inwestycyjny);<\/li>\n\n\n\n<li>&#8211; mog\u0105 osobno obejmowa\u0107 <em>metadane<\/em>, je\u017celi te same w sobie stanowi\u0105 baz\u0119 danych (zbi\u00f3r metadanych r\u00f3\u017cnych zbior\u00f3w danych) &#8211; pojedynczy zestaw metadanych do jednego zbioru zazwyczaj nie b\u0119dzie wymaga\u0142 nak\u0142adu inwestycyjnego wystarczaj\u0105cego do uznania za osobn\u0105 baz\u0119;<\/li>\n\n\n\n<li>&#8211; obejmuj\u0105 <em>zestawienie zbioru w ca\u0142o\u015b\u0107<\/em> tylko wtedy, gdy wymaga\u0142o ono istotnych nak\u0142ad\u00f3w.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p><strong>Inne prawa<\/strong> mog\u0105 obejmowa\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 lub ca\u0142o\u015b\u0107 zbioru w zale\u017cno\u015bci od okoliczno\u015bci. Najcz\u0119\u015bciej s\u0105 one zwi\u0105zane z <strong>osobami<\/strong>, kt\u00f3rych dobra lub interesy pozostaj\u0105 w okre\u015blonej relacji do zbioru danych. Mog\u0105 to by\u0107 tw\u00f3rcy zawarto\u015bci, uczestnicy badania, itp. Istotne s\u0105 w tym przypadku prawa tych os\u00f3b do ochrony ich prywatno\u015bci, wizerunku, do ochrony danych osobowych, do respektowania ich praw autorskich, i inne.<\/p>\n\n\n\n<p>W przypadku zbioru danych badawczych prawa inne ni\u017c prawa autorskie lub prawa sui generis (1) mog\u0105 dotyczy\u0107 <em>zawarto\u015bci plik\u00f3w<\/em>, je\u017celi w jej powstawaniu mia\u0142y udzia\u0142 osoby trzecie albo je\u017celi zawarto\u015b\u0107 dotyczy takich os\u00f3b. Natomiast w odniesieniu do (2) <em>metadanych<\/em> oraz (3) <em>zestawienia zbioru w ca\u0142o\u015b\u0107<\/em> wyst\u0119powanie praw innych ni\u017c prawa autorskie lub prawa sui generis b\u0119dzie nale\u017ca\u0142o do rzadko\u015bci.<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>3. Komu przys\u0142uguj\u0105 opisane powy\u017cej prawa do zbior\u00f3w danych badawczych?<\/summary>\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>Je\u017celi s\u0105dzimy, \u017ce jakie\u015b elementy naszego zbioru danych badawczych s\u0105 obj\u0119te prawami autorskimi, prawami do baz danych lub innymi prawami, to powinni\u015bmy ustali\u0107, komu te prawa przys\u0142uguj\u0105. W tym celu musimy uwzgl\u0119dni\u0107 przepisy ustawowe (np. w prawie autorskim jest zasada, \u017ce autorskie prawa maj\u0105tkowe przys\u0142uguj\u0105 tw\u00f3rcy, ale istniej\u0105 te\u017c wyj\u0105tki od tej zasady) oraz ustalenia poczynione w dokumentach poszczeg\u00f3lnych instytucji naukowych (uczelni, instytut\u00f3w), przede wszystkim w \u201eRegulaminie zarz\u0105dzania prawami autorskimi, prawami pokrewnymi i prawami w\u0142asno\u015bci intelektualnej oraz zasad komercjalizacji\u201d (lub podobnym) obowi\u0105zuj\u0105cym w naszej jednostce naukowej.<\/p>\n\n\n\n<ul>\n<li><strong>Prawa autorskie<\/strong> dziel\u0105 si\u0119 na osobiste i maj\u0105tkowe. Prawa osobiste przys\u0142uguj\u0105 zawsze tw\u00f3rcy (lub wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rcom), natomiast prawa maj\u0105tkowe mog\u0105 by\u0107 przenoszone na inne osoby, a w szczeg\u00f3lno\u015bci &#8211; w przypadku wynik\u00f3w bada\u0144 naukowych &#8211; mog\u0105 czasami przys\u0142ugiwa\u0107 instytucji naukowej, w kt\u00f3rej badania s\u0105 prowadzone. Z punktu widzenia mo\u017cliwo\u015bci udost\u0119pnienia danych w RepOD istotne jest przede wszystkim to, komu przys\u0142uguj\u0105 prawa maj\u0105tkowe.<br><br>Zgodnie z ustaw\u0105 o prawie autorskim, pracodawca ma prawo pierwsze\u0144stwa publikacji pracowniczych utwor\u00f3w naukowych, za\u015b autorskie prawa maj\u0105tkowe pozostaj\u0105 w ca\u0142o\u015bci przy tw\u00f3rcy. Natomiast na podstawie obowi\u0105zuj\u0105cego obyczaju oraz cz\u0119stych postanowie\u0144 w regulaminach jednostek naukowych mo\u017cemy przyj\u0105\u0107, \u017ce w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w instytucje naukowe w Polsce nie korzystaj\u0105 z pierwsze\u0144stwa publikacji i zezwalaj\u0105 autorom na samodzielne decydowanie o publikowaniu wynik\u00f3w bada\u0144. Odnosi si\u0119 to zar\u00f3wno do artyku\u0142\u00f3w naukowych, jak i do tych element\u00f3w zbior\u00f3w danych, kt\u00f3re uznajemy za utwory (metadane, tw\u00f3rcze aspekty zawarto\u015bci plik\u00f3w i tw\u00f3rcze aspekty po\u0142\u0105czenia plik\u00f3w w zbi\u00f3r). W tej sytuacji pami\u0119ta\u0107 nale\u017cy jednak o tym, by udost\u0119pnienie danych uzgodni\u0107 ze wszystkimi wsp\u00f3\u0142autorami (wystarczy ustnie) oraz by respektowa\u0107 inne ograniczenia prawne i etyczne w udost\u0119pnianiu danych (zob. pkt 6.).<br><br>Programy komputerowe oraz tw\u00f3rcze bazy danych spe\u0142niaj\u0105ce przes\u0142anki utworu zbiorowego tworzone przez pracownik\u00f3w naukowych to przyk\u0142ady wynik\u00f3w naukowych, do kt\u00f3rych maj\u0105tkowe prawa autorskie najprawdopodobniej posiada pracodawca. Je\u017celi wi\u0119c chcemy udost\u0119pni\u0107 dane o takim w\u0142a\u015bnie charakterze, to powinni\u015bmy skontaktowa\u0107 si\u0119 z o\u015brodkiem transferu technologii lub dyrekcj\u0105 jednostki by upewni\u0107 si\u0119, \u017ce wolno nam dany program lub baz\u0119 udost\u0119pni\u0107. W praktyce, je\u017celi baza danych czy program komputerowy nie posiadaj\u0105 \u017cadnego potencja\u0142u komercyjnego (np. skrypt komputerowy s\u0142u\u017c\u0105cy jedynie do przetwarzania naszych danych), b\u0119dzie to zapewne jedynie formalno\u015b\u0107. <br><br>Podkre\u015blamy, \u017ce powy\u017csze og\u00f3lne wskaz\u00f3wki nale\u017cy zawsze zweryfikowa\u0107, np. w regulaminie macierzystej instytucji naukowej, kt\u00f3ry mo\u017ce odmiennie regulowa\u0107 opisane tu kwestie.<br><\/li>\n\n\n\n<li><strong>Prawa do baz danych<\/strong> przys\u0142uguj\u0105 na mocy ustawy podmiotowi, kt\u00f3ry poczyni\u0142 w t\u0119 baz\u0119 znacz\u0105ce nak\u0142ady inwestycyjne, a zatem zazwyczaj b\u0119dzie to pracodawca. Aby baz\u0119 udost\u0119pni\u0107, musimy wi\u0119c mie\u0107 jego zgod\u0119 &#8211; powinni\u015bmy skontaktowa\u0107 si\u0119 z o\u015brodkiem transferu technologii lub dyrekcj\u0105 jednostki. W praktyce, je\u017celi baza danych nie posiada \u017cadnego potencja\u0142u komercyjnego, b\u0119dzie to zapewne jedynie formalno\u015b\u0107.<br><\/li>\n\n\n\n<li><strong>Prawa os\u00f3b trzecich<\/strong>. Osobom, kt\u00f3re w jaki\u015b spos\u00f3b zosta\u0142y zaanga\u017cowane w zbieranie danych lub osobom, kt\u00f3rych dotycz\u0105 zebrane dane, mog\u0105 oczywi\u015bcie przys\u0142ugiwa\u0107 r\u00f3\u017cne prawa. Je\u017celi tak jest, to i z nimi musimy uzgodni\u0107, czy mo\u017cemy udost\u0119pni\u0107 dane. Je\u017celi badanie jest prowadzone z udzia\u0142em os\u00f3b (uczestnik\u00f3w), istotna jest tre\u015b\u0107 podpisanej przez uczestnik\u00f3w zgody na udzia\u0142 w badaniu (zobacz: pkt. 5. <em>Zgoda uczestnika na udzia\u0142 w badaniu naukowym<\/em>).<\/li>\n<\/ul>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>4. Dane osobowe, dane wra\u017cliwe i anonimizacja danych<\/summary>\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>Zbi\u00f3r danych osobowych jest szczeg\u00f3lnym przypadkiem sytuacji, w kt\u00f3rej w deponowanych danych zawarte s\u0105 cudze materia\u0142y. Dane osobowe to nie tylko i nie zawsze imi\u0119 i nazwisko &#8211; s\u0105 to wszystkie dane, kt\u00f3re pozwalaj\u0105 ustali\u0107 to\u017csamo\u015b\u0107 (zidentyfikowa\u0107) indywidualnej, \u017cyj\u0105cej osoby. Zgodnie z RODO identyfikacja mo\u017ce zosta\u0107 dokonana \u201cw szczeg\u00f3lno\u015bci na podstawie identyfikatora takiego jak imi\u0119 i nazwisko, numer identyfikacyjny, dane o lokalizacji, identyfikator internetowy lub jeden b\u0105d\u017a kilka szczeg\u00f3lnych czynnik\u00f3w okre\u015blaj\u0105cych fizyczn\u0105, fizjologiczn\u0105, genetyczn\u0105, psychiczn\u0105, ekonomiczn\u0105, kulturow\u0105 lub spo\u0142eczn\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 osoby fizycznej\u201d. Je\u017celi zbi\u00f3r danych zawiera dane osobowe, jego udost\u0119pnienie powinno dodatkowo uwzgl\u0119dnia\u0107 wymagania wynikaj\u0105ce przepis\u00f3w takich jak RODO. B\u0119dzie to trudne, je\u017celi na udost\u0119pnienie nie ma zgody os\u00f3b, kt\u00f3rych dane dotycz\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p>W przypadku braku zgody najprostsz\u0105 drog\u0105 do udost\u0119pnienia zbioru jest anonimizacja rozumiana jako usuni\u0119cie ze zbioru okre\u015blonych informacji powoduj\u0105cych, \u017ce dane s\u0105 danymi osobowymi. Anonimizacja musi by\u0107 przeprowadzona uwa\u017cnie, gdy\u017c przy obecnym stanie techniki deanonimizacja zbior\u00f3w jest prostsza ni\u017c kiedykolwiek, zw\u0142aszcza je\u017celi dysponuje si\u0119 podobnymi zbiorami z innych \u017ar\u00f3de\u0142.<\/p>\n\n\n\n<p>RODO przewiduje specjalne zasady dla szczeg\u00f3lnych kategorii danych osobowych  \u201eujawniaj\u0105cych pochodzenie rasowe lub etniczne, pogl\u0105dy polityczne, przekonania religijne lub \u015bwiatopogl\u0105dowe, przynale\u017cno\u015b\u0107 do zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych oraz przetwarzania danych genetycznych, danych biometrycznych\u201d. Przetwarzanie tych danych w celu jednoznacznego zidentyfikowania osoby fizycznej lub danych dotycz\u0105cych zdrowia, seksualno\u015bci lub orientacji seksualnej tej osoby jest generalnie zakazane. Mo\u017cliwe jest to tylko w szczeg\u00f3lnych wypadkach, takich jak np. wtedy, gdy dane te zosta\u0142y w spos\u00f3b oczywisty upublicznione przez osob\u0119, kt\u00f3rej dotycz\u0105. Prowadzenie bada\u0144 naukowych samo w sobie nie zwalnia z konieczno\u015bci stosowania RODO i dochowania zasad ochrony tych danych.<\/p>\n\n\n\n<p>Nale\u017cy koniecznie pami\u0119ta\u0107 o tym, \u017ce za prawid\u0142ow\u0105 anonimizacj\u0119 udost\u0119pnianych w RepOD danych odpowiada osoba deponuj\u0105ca dany zbi\u00f3r.<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>5. Zgoda uczestnika na udzia\u0142 w badaniu naukowym<\/summary>\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>Zgodnie z og\u00f3lnymi regulacjami <em>Ustawy o ochronie danych osobowych<\/em>, je\u017celi <strong>dane s\u0105 zanonimizowane<\/strong> (czyli istotnie nie mo\u017cna odtworzy\u0107 to\u017csamo\u015bci os\u00f3b), to nie s\u0105 chronione jako dane osobowe i <strong>mo\u017cna je swobodnie udost\u0119pnia\u0107<\/strong> (tak\u017ce w repozytorium). Skuteczna anonimizacja jest tu kwesti\u0105 podstawow\u0105 &#8211; je\u017celi jeste\u015bmy pewni co do zastosowanej przez nas metody anonimizacji, a osobom uczestnicz\u0105cym w badaniach nie przys\u0142uguj\u0105 inne prawa (np. prawa autorskie do przekazanych przez nich materia\u0142\u00f3w), to mo\u017cemy nie pozyskiwa\u0107 ich zg\u00f3d na udost\u0119pnianie pozyskanych od nich informacji.<\/p>\n\n\n\n<p>W przypadku <strong>danych medycznych<\/strong> istnieje jednak <strong>przepis szczeg\u00f3lny<\/strong>: \u201eInformacja uzyskana w zwi\u0105zku z eksperymentem medycznym mo\u017ce by\u0107 wykorzystana do cel\u00f3w naukowych, bez zgody osoby poddanej temu eksperymentowi, w spos\u00f3b uniemo\u017cliwiaj\u0105cy identyfikacj\u0119 tej osoby\u201d (<em>Ustawa o zawodzie lekarza i lekarza-dentysty<\/em>, Art. 28. [Wykorzystanie informacji uzyskanej w zwi\u0105zku z eksperymentem]). Przepis ten mo\u017cna interpretowa\u0107 zar\u00f3wno jako potwierdzenie powy\u017cszej regulacji og\u00f3lnej (\u017ce zanonimizowane dane mo\u017cna swobodnie udost\u0119pnia\u0107), jak i jako dodatkow\u0105 ochron\u0119 (stanowi\u0105c\u0105, \u017ce nawet zanonimizowane dane musz\u0105 by\u0107 opatrzone zgod\u0105 pacjenta, je\u017celi maj\u0105 by\u0107 wykorzystywane <strong>poza<\/strong> celami naukowymi). Je\u017celi wi\u0119c chcemy przyj\u0105\u0107 podej\u015bcie bezpieczne, to nawet w przypadku anonimizacji dobrze jest badane osoby uprzedzi\u0107, \u017ce chcemy dane udost\u0119pni\u0107 w repozytorium, i \u2013 zw\u0142aszcza \u2013 \u017ce chcemy je udost\u0119pni\u0107 na konkretnej licencji, a ponadto pozyska\u0107 ich wyra\u017an\u0105 zgod\u0119 na to dzia\u0142anie.<\/p>\n\n\n\n<p>Gdy nadajemy otwart\u0105 licencj\u0119 (np. CC-BY lub CC0), to zezwalamy innym na korzystanie z danych nie tylko w celu prowadzenia bada\u0144 naukowych, ale r\u00f3wnie\u017c w dowolnym innym celu (zobacz: pkt. 7. <em>Na czym polega mo\u017cliwo\u015b\u0107 wyboru licencji dla plik\u00f3w w RepOD? Co oznaczaj\u0105 poszczeg\u00f3lne licencje i jakie prawa zapewniaj\u0105 one u\u017cytkownikom korzystaj\u0105cym z danych?<\/em>). A zatem, je\u017celi udost\u0119pniamy dane, do kt\u00f3rych prawa maj\u0105 inne osoby (dane <strong>nie<\/strong> zanonimizowane), a <strong>informacji o licencji nie by\u0142o w formularzu zgody<\/strong> na udost\u0119pnienie, kt\u00f3r\u0105 od tych os\u00f3b uzyskali\u015bmy \u2013 <strong>dane mo\u017cna udost\u0119pni\u0107, ale bez licencji<\/strong>. Brak okre\u015blenia licencji oznacza, \u017ce z danych mo\u017cna korzysta\u0107 w spos\u00f3b ograniczony \u2013 korzystaj\u0105cy b\u0119dzie musia\u0142 stosowa\u0107 si\u0119 do przepis\u00f3w powszechnie obowi\u0105zuj\u0105cego prawa, a je\u017celi okre\u015blony w nich zakres jest za w\u0105ski (np. zakres dozwolonego u\u017cytku w prawie autorskim), to b\u0119dzie musia\u0142 we w\u0142asnym zakresie uzyska\u0107 potrzebne zgody od os\u00f3b uprawnionych.<\/p>\n\n\n\n<p>Standardowo wykorzystywane formularze czasem zawieraj\u0105 <strong>dodatkowe deklaracje ze strony badacza<\/strong>. Je\u017celi uczestnik wyra\u017ca zgod\u0119 na \u201epublikacj\u0119 wynik\u00f3w\u201d, to mo\u017cna przez to rozumie\u0107 zar\u00f3wno artyku\u0142, jak i udost\u0119pnienie danych w repozytorium. Natomiast je\u017celi uczestnik zgadza si\u0119 konkretnie na \u201epublikacj\u0119 wynik\u00f3w w artykule naukowym\u201d, to wprawdzie prawo wprost nie zakazuje nam udost\u0119pnienia danych w repozytorium, jednak osoba badana mog\u0142aby poczu\u0107 si\u0119 wprowadzona w b\u0142\u0105d. Podobnie, je\u017celi w formularzu widnieje zapis, \u017ce badany zosta\u0142 \u201epoinformowany o tym, jakie osoby b\u0119d\u0105 mie\u0107 dost\u0119p do uzyskanych danych\u201d, albo \u017ce \u201edane zostan\u0105 wykorzystane tylko na potrzeby badania naukowego pod tytu\u0142em&#8230;\u201d, to powinni\u015bmy respektowa\u0107 te deklaracje i nie udost\u0119pnia\u0107 danych do innych bada\u0144. Dlatego powinni\u015bmy wiedzie\u0107, do czego sami\u00a0 zobowi\u0105zali\u015bmy si\u0119 wobec uczestnik\u00f3w naszego badania: stosuj\u0105c zbyt daleko id\u0105ce sformu\u0142owania w formularzach mo\u017cemy niepotrzebnie sami zaw\u0119zi\u0107 swoje uprawnienia i zobowi\u0105za\u0107 si\u0119 do czego\u015b, czego nie musieliby\u015bmy robi\u0107 na gruncie domy\u015blnych przepis\u00f3w prawa. Z drugiej jednak strony, konkretny spos\u00f3b wykorzystania lub udost\u0119pniania danych wykraczaj\u0105cy poza zakres dozwolonego u\u017cytku lub podobnych przepis\u00f3w musi by\u0107 wyra\u017anie uzgodniony z osob\u0105, kt\u00f3rej przys\u0142uguj\u0105 do tych danych prawa.<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>6. Inne ograniczenia prawne i etyczne w udost\u0119pnianiu danych<\/summary>\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>Opr\u00f3cz ogranicze\u0144 prawnych zwi\u0105zanych z prawem autorskim, prawem do baz danych i ochron\u0105 danych osobowych mog\u0105 wchodzi\u0107 w gr\u0119 te\u017c inne ograniczenia. Nie wszystkie one maj\u0105 charakter prawny &#8211; niekt\u00f3re wynikaj\u0105 z przyj\u0119tych zwyczaj\u00f3w lub po prostu z poczucia moralno\u015bci. Nale\u017cy w tym kontek\u015bcie rozwa\u017cy\u0107:<\/p>\n\n\n\n<ul>\n<li>&#8211; Czy dane ujawniaj\u0105 informacje wp\u0142ywaj\u0105ce na bezpiecze\u0144stwo lub obronno\u015b\u0107 kraju?<\/li>\n\n\n\n<li>&#8211; Czy ujawniaj\u0105 takie informacje, kt\u00f3re uniemo\u017cliwi\u0105 uzyskanie patentu lub inn\u0105 form\u0119 komercjalizacji bada\u0144?<\/li>\n\n\n\n<li>&#8211; Czy ujawnienie danych mo\u017ce zagrozi\u0107 gatunkom chronionym lub zabytkom archeologicznym?<\/li>\n\n\n\n<li>&#8211; Czy ujawnienie danych budzi inne w\u0105tpliwo\u015bci natury etycznej?<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>We wszystkich powy\u017cszych przypadkach zalecamy dok\u0142adne rozpoznanie problemu z pomoc\u0105 specjalisty z danej dziedziny.<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>7. Na czym polega mo\u017cliwo\u015b\u0107 wyboru licencji dla plik\u00f3w w RepOD? Co oznaczaj\u0105 poszczeg\u00f3lne licencje i jakie prawa zapewniaj\u0105 one u\u017cytkownikom korzystaj\u0105cym z danych?<\/summary>\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>Ka\u017cdy materia\u0142 udost\u0119pniony w Internecie bez dodatkowych wyra\u017anych zezwole\u0144 mo\u017ce by\u0107 wykorzystywany tylko w takim zakresie, jaki przewiduje prawo. W przypadku zbioru danych oznacza to, \u017ce w zakresie, w jakim zbi\u00f3r jest chroniony prawem autorskim, jego wykorzystanie przez odbiorc\u00f3w jest ograniczone zasadami dozwolonego u\u017cytku, wyznaczonymi przez <em>Ustaw\u0119 o prawie autorskim i prawach pokrewnych<\/em>, za\u015b w tym zakresie, w jakim zbi\u00f3r jest chroniony prawem do baz danych, jego wykorzystanie podlega ograniczeniom zawartym w <em>Ustawie o ochronie baz danych<\/em>. Podobnie wi\u0119c jak z ka\u017cdym utworem dost\u0119pnym bez dodatkowego pozwolenia tw\u00f3rcy, mo\u017cemy taki zbi\u00f3r danych ogl\u0105da\u0107, czyta\u0107, cytowa\u0107 fragmenty (w tym tak\u017ce fragmenty d\u017awi\u0119kowe lub wizualne), inspirowa\u0107 si\u0119 nim. Mo\u017cemy tak\u017ce ponownie przeanalizowa\u0107 dane w ramach bada\u0144 naukowych i opublikowa\u0107 informacj\u0119 o tym, czy uzyskali\u015bmy wyniki identyczne z tymi, kt\u00f3re uzyskali autorzy oryginalnych publikacji na podstawie tych danych. Dzi\u0119ki temu, tak udost\u0119pniony zbi\u00f3r danych jest zazwyczaj wystarczaj\u0105cy, by zweryfikowa\u0107 rzetelno\u015b\u0107 artyku\u0142u naukowego.<\/p>\n\n\n\n<p>W przypadku zbioru danych udost\u0119pnionego bez dodatkowej licencji nie ma jednak przepis\u00f3w, kt\u00f3re pozwala\u0142yby bez w\u0105tpliwo\u015bci kopiowa\u0107 czy rozpowszechnia\u0107 ten zbi\u00f3r w ca\u0142o\u015bci (nawet je\u017celi poprawnie podajemy autor\u00f3w). To bardzo ogranicza prowadzenie w\u0142asnych analiz w oparciu o takie dane, zw\u0142aszcza je\u017celi chcieliby\u015bmy zaanga\u017cowa\u0107 do tego komputery, a wyniki naszych bada\u0144 rzetelnie udokumentowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p>Danych, kt\u00f3re nie s\u0105 opatrzone dodatkow\u0105 wyra\u017an\u0105 zgod\u0105 nie mo\u017cna \u0142\u0105czy\u0107 z innymi w wi\u0119ksze ca\u0142o\u015bci bez istotnego ryzyka prawnego. Nie mo\u017cna ich tak\u017ce w\u0142\u0105cza\u0107 do meta-analiz literatury naukowej ani przeszukiwa\u0107 maszynowo metodami <em>text-and-data mining<\/em> (TDM), cho\u0107 to mo\u017ce si\u0119 zmieni\u0107 po wdro\u017ceniu dyrektywy o prawach autorskich na jednolitym rynku cyfrowym, kt\u00f3ra wprowadza nowe zasady dla TDM.<\/p>\n\n\n\n<p>Z tych wzgl\u0119d\u00f3w badacze cz\u0119sto decyduj\u0105 si\u0119 opatrzy\u0107 sw\u00f3j zbi\u00f3r danych licencj\u0105, na mocy kt\u00f3rej udzielaj\u0105 u\u017cytkownikom dodatkowych, szerszych praw do korzystania z danych. W RepOD umo\u017cliwiamy opatrzenie ka\u017cdego pliku wchodz\u0105cego w sk\u0142ad zbioru danych osobn\u0105 licencj\u0105 (dajemy te\u017c oczywi\u015bcie mo\u017cliwo\u015b\u0107 wyboru takiej samej licencji dla wszystkich plik\u00f3w w zbiorze). Dost\u0119pne w RepOD licencje zosta\u0142y wybrane spo\u015br\u00f3d najbardziej popularnych w Internecie wolnych licencji (<a href=\"https:\/\/creativecommons.org\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Creative Commons<\/a>) oraz licencji wolnego oprogramowania. Te ostatnie s\u0105 wskazane dla plik\u00f3w b\u0119d\u0105cych programami komputerowymi, te pierwsze dla wszystkich pozosta\u0142ych plik\u00f3w. Poni\u017cej prezentujemy kr\u00f3tkie opisy poszczeg\u00f3lnych licencji.<\/p>\n\n\n\n<ul>\n<li><a href=\"https:\/\/creativecommons.org\/publicdomain\/zero\/1.0\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">CC0 (Creative Commons Zero 1.0)<\/a> to opracowane przez organizacj\u0119 <a href=\"https:\/\/creativecommons.org\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Creative Commons<\/a> o\u015bwiadczenie maj\u0105ce na celu uwolnienie zasobu do domeny publicznej. Polega to na tym, \u017ce <strong>osoba uprawniona zrzeka si\u0119 praw autorskich i pokrewnych oraz zobowi\u0105zuje si\u0119 nie wykonywa\u0107 praw do baz danych i innych praw wobec danego zasobu<\/strong>. Z zasob\u00f3w znajduj\u0105cych si\u0119 w domenie publicznej mo\u017cna zatem korzysta\u0107 bez ogranicze\u0144 wynikaj\u0105cych z istnienia tych praw, cho\u0107 nadal nale\u017cy respektowa\u0107 prawo w og\u00f3le, w tym r\u00f3wnie\u017c osobiste prawa autorskie (m.in. u\u017cytkownik nie ma prawa przypisa\u0107 sobie autorstwa danych).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul>\n<li><a href=\"https:\/\/creativecommons.org\/licenses\/by\/4.0\/deed.pl\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">CC-BY (Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0)<\/a> to licencja, w kt\u00f3rej osoba uprawniona zezwala u\u017cytkownikom na dowolne wykorzystanie materia\u0142u &#8211; r\u00f3wnie szerokie, jak w przypadku CC0, a zatem wolno kopiowa\u0107, rozprowadza\u0107, przetwarza\u0107, maszynowo przeszukiwa\u0107 dane &#8211; pod warunkiem uznania autorstwa (nazwa od ang. <em>by<\/em>), a zatem musi zosta\u0107 <strong>prawid\u0142owo przywo\u0142ane nazwisko autora(\u00f3w)<\/strong> materia\u0142u, a tak\u017ce nale\u017cy poda\u0107 \u017ar\u00f3d\u0142o, z kt\u00f3rego materia\u0142 zosta\u0142 pobrany oraz informacj\u0119 o licencji, na jakiej zosta\u0142 udost\u0119pniony.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul>\n<li><a href=\"https:\/\/creativecommons.org\/licenses\/by-sa\/4.0\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">CC-BY-SA (Creative Commons Uznanie autorstwa &#8211; Na tych samych warunkach 4.0)<\/a> r\u00f3\u017cni si\u0119 od licencji CC-BY wy\u0142\u0105cznie dodatkowym wymaganiem <em>share-alike<\/em> (SA), na\u0142o\u017conym na u\u017cytkownik\u00f3w: je\u017celi na podstawie udost\u0119pnionego materia\u0142u (danych) stworz\u0105 nowe dzie\u0142o, b\u0119d\u0105ce utworem zale\u017cnym, to s\u0105 <strong>zobowi\u0105zani r\u00f3wnie\u017c udzieli\u0107 do niego licencji CC-BY-SA<\/strong>.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul>\n<li>Licencje na oprogramowanie. Dobrym \u017ar\u00f3d\u0142em informacji o poszczeg\u00f3lnych licencjach wolnego oprogramowania s\u0105 strony Free Software Foundation (<a href=\"http:\/\/www.fsf.org\/licensing\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">http:\/\/www.fsf.org\/licensing\/<\/a>).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Wszystkie licencje CC s\u0105 tak skonstruowane, \u017ce osoba udzielaj\u0105ca licencji <strong>nie zrzeka si\u0119 \u017cadnych praw w imieniu os\u00f3b trzecich<\/strong>, a jedynie tych praw, kt\u00f3rymi sama dysponuje. Ponadto, s\u0105 to licencje mi\u0119dzynarodowe, a zatem ich konstrukcja zapewnia, \u017ce we wszystkich jurysdykcjach ich dzia\u0142anie jest tak zbli\u017cone, jak to tylko mo\u017cliwe.<\/p>\n\n\n\n<p>Przy wyborze licencji najwa\u017cniejsze jest to, aby\u015bmy dobrze zrozumieli, jakie prawa nadajemy u\u017cytkownikom, aby nasza decyzja by\u0142a \u015bwiadoma. W RepOD zach\u0119camy do udost\u0119pniania danych na zasadach CC0 (zobacz: pkt 9. <em>Dlaczego zalecamy uwalnianie danych do domeny publicznej lub udost\u0119pnianie ich na otwartych licencjach?<\/em>), ale zalecamy dog\u0142\u0119bne przeanalizowanie tej kwestii i podj\u0119cie przemy\u015blanej decyzji.<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>8. Dlaczego <em>metadane<\/em> opisuj\u0105ce nasz zbi\u00f3r danych oraz prawa zwi\u0105zane z <em>zestawieniem w ca\u0142o\u015b\u0107 wchodz\u0105cych w jego sk\u0142ad plik\u00f3w<\/em> s\u0105 w RepOD obj\u0119te o\u015bwiadczeniem CC0?<\/summary>\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>O\u015bwiadczenie o uwolnieniu <em>metadanych<\/em> i <em>zbioru jako zestawienia plik\u00f3w<\/em> na mocy CC0 jest sk\u0142adane przez u\u017cytkownika automatycznie, wraz z akceptacj\u0105 <a href=\"https:\/\/repod.icm.edu.pl\/terms-of-use-page.xhtml\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Regulaminu RepOD<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p><em>Metadane<\/em> to dane opisuj\u0105ce nasz zbi\u00f3r: tytu\u0142 i opis zbioru, imiona, nazwiska i afiliacje autor\u00f3w, s\u0142owa kluczowe, nazwy i opisy plik\u00f3w itd. Przekazanie metadanych do domeny publicznej <strong>u\u0142atwia wyszukiwanie udost\u0119pnionych zbior\u00f3w<\/strong>, bo metadane mog\u0105 wtedy by\u0107 swobodnie przekazywane do innych serwis\u00f3w. W szczeg\u00f3lno\u015bci metadane zbior\u00f3w z RepOD s\u0105 automatycznie przekazywane do <a href=\"http:\/\/www.europeana.eu\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">kolekcji Europeana<\/a>, gdy\u017c zobowi\u0105zuje nas do tego umowa, w ramach kt\u00f3rej nadajemy zbiorom danych <a href=\"https:\/\/www.datacite.org\/about-datacite\/what-do-we-do\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">numery DOI<\/a>. Z tych wzgl\u0119d\u00f3w wymagamy, by wszystkie metadane w RepOD by\u0142y obj\u0119te CC0.<\/p>\n\n\n\n<p>Mo\u017ce by\u0107 r\u00f3wnie\u017c tak, \u017ce dany zbi\u00f3r jest chroniony prawem do baz danych lub prawem autorskim jako <em>zestawienie element\u00f3w<\/em>. W takich sytuacjach okre\u015blone korzystanie ze zbioru jako ca\u0142o\u015bci, a nawet korzystanie z jego (istotnej) cz\u0119\u015bci, wymaga\u0142oby uzyskania odpowiedniego zezwolenia (licencji) od osoby dysponuj\u0105cej prawami. W naszej ocenie CC0 stanowi w obecnym otoczeniu prawnym najlepszy spos\u00f3b, aby <strong>zapewni\u0107 prawdziw\u0105 otwarto\u015b\u0107 udost\u0119pnianych danych<\/strong>. Bez zastosowania tego mechanizmu prawa zwi\u0105zane ze zbiorem jako zestawieniem plik\u00f3w mog\u0142yby niepotrzebnie utrudnia\u0107 wt\u00f3rne wykorzystanie tych zestawie\u0144 b\u0105d\u017a ich istotnych cz\u0119\u015bci. Dla przyk\u0142adu, w ustawodawstwie wielu kraj\u00f3w, w tym tak\u017ce Polski, bez z\u0142o\u017cenia tego typu o\u015bwiadczenia zbiory danych nie mog\u0142yby by\u0107 poddawane maszynowym analizom bez specjalnej zgody os\u00f3b, kt\u00f3rym prawa przys\u0142uguj\u0105. Dlatego r\u00f3wnie\u017c w odniesieniu do praw chroni\u0105cych zestawienie zbioru w ca\u0142o\u015b\u0107 wymagamy CC0.<\/p>\n\n\n\n<p>Z\u0142o\u017cenie poprawnego o\u015bwiadczenia o uwolnieniu metadanych i praw zwi\u0105zanych z zestawieniem plik\u00f3w do domeny publicznej na mocy CC0 przez osob\u0119 deponuj\u0105c\u0105 zbi\u00f3r jest mo\u017cliwe bez uzyskiwania zg\u00f3d os\u00f3b trzecich (o ile osoba ta sama jest tw\u00f3rc\u0105\/producentem danych, b\u0105d\u017a dzia\u0142a w jego\/ich imieniu). Osobn\u0105 kwesti\u0105 jest to, czy w samych danych nie wyst\u0119puj\u0105 materia\u0142y chronione prawami os\u00f3b trzecich (zobacz: pkt 3. <em>Komu przys\u0142uguj\u0105 opisane powy\u017cej prawa do zbior\u00f3w danych badawczych?<\/em>).<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>9. Dlaczego zalecamy uwalnianie tak\u017ce zawarto\u015bci plik\u00f3w do domeny publicznej lub udost\u0119pnianie ich na otwartych licencjach?<\/summary>\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>O ile w przypadku <em>metadanych<\/em> i praw chroni\u0105cych <em>zbi\u00f3r jako zestawienie<\/em> wymagamy, by zosta\u0142y obj\u0119te o\u015bwiadczeniem CC0, o tyle decyzj\u0119 o ewentualnym nadaniu licencji deponowanym plikom pozostawiamy autorom zbior\u00f3w. Je\u017celi jednak nie ma \u017cadnych szczeg\u00f3lnych przeciwwskaza\u0144, <strong>zalecamy<\/strong> \u2013 podobnie jak Komisja Europejska \u2013 <strong>aby uwalnia\u0107 dane do domeny publicznej<\/strong>, albo przynajmniej udost\u0119pnia\u0107 na licencji CC-BY. Dlaczego?<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Uprawnienia u\u017cytkownik\u00f3w wynikaj\u0105ce z ustawowych zasad dozwolonego u\u017cytku s\u0105 zwykle niewystarczaj\u0105ce<\/strong> ani do prowadzenia nowych bada\u0144 na podstawie udost\u0119pnionych danych, ani do wykorzystania ich w zupe\u0142nie innych, nowatorskich celach. Tymczasem sens upubliczniania danych badawczych tkwi w mo\u017cliwo\u015bci ich ponownego wykorzystania &#8211; z korzy\u015bci\u0105 dla ca\u0142ego spo\u0142ecze\u0144stwa, kt\u00f3re ze swoich podatk\u00f3w finansuje prowadzenie bada\u0144 naukowych. Komisja Europejska formu\u0142uje to nast\u0119puj\u0105co: \u201e(&#8230;) nie powinna wyst\u0119powa\u0107 konieczno\u015b\u0107 p\u0142acenia za informacje, kt\u00f3re powsta\u0142y dzi\u0119ki finansowaniu ze \u015brodk\u00f3w publicznych, za ka\u017cdym razem, gdy kto\u015b chce do nich dotrze\u0107 lub je wykorzysta\u0107. Co wi\u0119cej, informacje tego typu powinny s\u0142u\u017cy\u0107 europejskim przedsi\u0119biorstwom i spo\u0142ecze\u0144stwom w jak najwi\u0119kszym stopniu. Oznacza to, \u017ce informacje naukowe pochodz\u0105ce z bada\u0144 finansowanych ze \u015brodk\u00f3w publicznych powinny by\u0107 dost\u0119pne online, bez dodatkowych koszt\u00f3w, dla europejskich naukowc\u00f3w, dla innowacyjnych ga\u0142\u0119zi gospodarki, oraz dla szerokiej publiczno\u015bci (&#8230;)\u201d (<a href=\"http:\/\/ec.europa.eu\/research\/participants\/data\/ref\/h2020\/grants_manual\/hi\/oa_pilot\/h2020-hi-oa-pilot-guide_en.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Guidelines on Open Access to Scientific Publications and Research Data in Horizon 2020<\/a>, str. 4). Dlatego r\u00f3wnie\u017c w RepOD zach\u0119camy do uwalniania swoich danych zawsze, gdy jest to mo\u017cliwe.<\/p>\n\n\n\n<p>Wi\u0119cej informacji na ten temat mo\u017cna znale\u017a\u0107 na stronie <a href=\"http:\/\/www.dcc.ac.uk\/resources\/how-guides\/license-research-data#x1-4000\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">http:\/\/www.dcc.ac.uk\/resources\/how-guides\/license-research-data#x1-4000<\/a>.<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>10. Podsumowanie praktyczne: 5 krok\u00f3w do udost\u0119pnienia danych<\/summary>\n<ul>\n<li><\/li>\n\n\n\n<li>&#8211; Pami\u0119taj, \u017ce prawa autorskie przys\u0142uguj\u0105 wsp\u00f3lnie wszystkim wsp\u00f3\u0142autorom, czyli wszystkim badaczom, kt\u00f3rzy przyczynili si\u0119 <strong>tw\u00f3rczo<\/strong> do powstania zbioru danych. <strong>Ustal wi\u0119c ze wszystkimi swoimi wsp\u00f3\u0142pracownikami, \u017ce wyra\u017caj\u0105 zgod\u0119 na udost\u0119pnienie wsp\u00f3lnych danych<\/strong> (ustne ustalenia s\u0105 wystarczaj\u0105ce, cho\u0107 oczywi\u015bcie utrwalon\u0105 pisemnie zgod\u0119 \u0142atwiej p\u00f3\u017aniej udowodni\u0107). Je\u017celi to mo\u017cliwe, najlepiej ustali\u0107 to ju\u017c na pocz\u0105tku projektu. Je\u017celi badania s\u0105 prowadzone w ramach wi\u0119kszego konsorcjum naukowego, mo\u017cna odpowiednie postanowienia umie\u015bci\u0107 w umowie konsorcyjnej.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul>\n<li>&#8211; Sprawd\u017a, jakie <strong>regulacje obowi\u0105zuj\u0105 w Twojej jednostce naukowej<\/strong>. Zajrzyj do \u201eRegulaminu zarz\u0105dzania prawami autorskimi, prawami pokrewnymi i prawami w\u0142asno\u015bci intelektualnej oraz zasad komercjalizacji\u201d lub podobnego dokumentu. Je\u017celi Twoje dane nie nadaj\u0105 si\u0119 do komercjalizacji, najprawdopodobniej mo\u017cesz samodzielnie zadecydowa\u0107 o ich udost\u0119pnieniu.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-group\"><div class=\"wp-block-group__inner-container is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow\">\n<ul>\n<li>&#8211; Zastan\u00f3w si\u0119, czy poza Twoimi wsp\u00f3\u0142pracownikami i pracodawc\u0105 jeszcze kto\u015b by\u0142 w jakikolwiek spos\u00f3b zwi\u0105zany z powstaniem Twojego zbioru danych. Czy w badaniu brali udzia\u0142 uczestnicy (badania medyczne, socjologiczne, historyczne) i zbi\u00f3r zawiera dane pozwalaj\u0105ce ich zidentyfikowa\u0107? Czy Tw\u00f3j zbi\u00f3r zawiera wizerunki lub wypowiedzi os\u00f3b (zdj\u0119cia, wywiady)? Czy Tw\u00f3j zbi\u00f3r zawiera efekty pracy innych os\u00f3b (zdj\u0119cia wykonane przez fotografa, fragmenty cudzych tekst\u00f3w lub cudzych t\u0142umacze\u0144 itp.)? Je\u017celi tak, to <strong>upewnij si\u0119, \u017ce te osoby zgadzaj\u0105 si\u0119 na udost\u0119pnienie zbioru w RepOD<\/strong> (zobacz te\u017c: pkt 5. <em>Zgoda uczestnika na udzia\u0142 w badaniu naukowym oraz <\/em>pkt 4. <em>Dane osobowe, dane wra\u017cliwe i anonimizacja danych<\/em>).<\/li>\n<\/ul>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n<ul>\n<li>&#8211; Zastan\u00f3w si\u0119, czy Tw\u00f3j zbi\u00f3r danych zawiera <strong>informacje, kt\u00f3rych z innych przyczyn nie powiniene\u015b ujawnia\u0107<\/strong> (albo jeszcze nie teraz). Czy ma wp\u0142yw na bezpiecze\u0144stwo lub obronno\u015b\u0107 kraju? Czy nie ujawnia informacji, kt\u00f3re uniemo\u017cliwi\u0105 uzyskanie patentu lub inn\u0105 form\u0119 komercjalizacji bada\u0144? Czy masz inne w\u0105tpliwo\u015bci natury etycznej? Je\u017celi tak, to przed udost\u0119pnieniem skonsultuj si\u0119 z kim\u015b kompetentnym (zobacz te\u017c: pkt 6. <em>Inne ograniczenia prawne i etyczne w udost\u0119pnianiu danych<\/em>).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul>\n<li>&#8211; Zdecyduj, czy chcesz <strong>opatrzy\u0107 dane licencj\u0105<\/strong>. Czy z jakich\u015b przyczyn nie chcesz lub nie mo\u017cesz uwolni\u0107 swoich danych do domeny publicznej? Wybierz tak\u0105 licencj\u0119, kt\u00f3ra najlepiej odpowiada Twoim potrzebom. Zadbaj, aby ka\u017cdy, czyje prawa s\u0105 zawarte w zbiorze, udzieli\u0142 nie tylko zgody na samo udost\u0119pnienie, ale r\u00f3wnie\u017c wyra\u017anej zgody na udzielenie licencji.<\/li>\n<\/ul>\n<\/details>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\" id=\"par2\"><\/h1>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right\"><em>Opracowanie: dr Krzysztof Siewicz<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Opracowanie: dr Krzysztof Siewicz<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/info.repod.icm.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/25"}],"collection":[{"href":"https:\/\/info.repod.icm.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/info.repod.icm.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/info.repod.icm.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/info.repod.icm.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=25"}],"version-history":[{"count":75,"href":"https:\/\/info.repod.icm.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/25\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":598,"href":"https:\/\/info.repod.icm.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/25\/revisions\/598"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/info.repod.icm.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=25"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}